Armia Wielkiego Księcia Konstantego. Wyszkolenie i dyscyplina Wojska Polskiego w latach 1815-1830. – Maciej Trąbski.

11349006155146d17a5bf2b

 Omawiana książka ukazała się w 2013 roku nakładem wydawnictwa NapoleonV. Jest to pierwsza tego typu praca w naszej historiografii. Wcześniejsze publikacje, mocno już wiekowe, Bronisława Gembarzewskiego (Wojsko Polskie. Królestwo Polskie 1815-1830) i Wacława Tokarza (Armja Królestwa Polskiego), czy nowsze Mieczysława Chojnackiego (Wojsko Królestwa Polskiego 1815-1830) i Tomasza Malarskiego (Armia Królestwa Polskiego 1815-1830) nie wyczerpywały całości zagadnienia, a wręcz pewnych kwestii w ogóle nie poruszały lub czyniły to w sposób szczątkowy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż omawiana monografia oparta została o dogłębne badania źródłowe autora i własne analizy. Dzięki temu praca prof. Trąbskiego stanowi znaczący krok naprzód w badaniach nad rodzimą wojskowością doby Królestwa Kongresowego.

Autor starał się w sposób kompletny przedstawić zagadnienia związane w organizacją, liczebnością, wyszkoleniem, służbą, dyscypliną i morale armii polskiej w latach 1815-1830. Z tego względu monografia podzielona została na cztery rozdziały.

W pierwszym analizie poddano osobę Naczelnego Wodza w.ks. Konstantego, jego metody „zarządzania” armią, stosunek do podwładnych, wpływ na organizację i wyszkolenie wojska itp. Podkreślić należy, iż opis ten jest bardzo obiektywny. Maciej Trąbski wykazuje, że wiele informacji na temat Naczelnego Wodza, zawartych w pamiętnikach, jest nieprawdziwych. Bardzo wiele spięć między Konstantym a jego podwładnymi wynikało z różnic kulturowych oraz gwałtownego usposobienia księcia. W tym samym rozdziale autor omawia także organizację i rolę w powstaniu i funkcjonowaniu armii Komitetu Organizacyjnego Wojskowego i Komisji Rządowej Wojny, spory kompetencyjne między ministrem wojny a Naczelnym Wodzem itp.. Ostatnia część tego rozdziału prezentuje aspekty związane z organizacją i liczebnością armii, jej zmiany we wszystkich trzech rodzajach broni oraz w Korpusie Rakietników, Żandarmerii i Korpusie Weteranów. Dodatkowo omówiony został materiał ludzki zarówno co do oficerów, jak i podoficerów i szeregowych, w tym status majątkowy każdej z grup.

Rozdział drugi poświęcony został teoretycznym i praktycznym aspektom wyszkolenia armii Królestwa Polskiego. Autor omawia poszczególne etapy szkolenia, począwszy od szkoły żołnierza, przez szkołę plutonu, po wielkie rewie letnie w powązkowskim obozie pod Warszawą. Prof. Trąbski zwracała uwagę zarówno na słabsze strony wyszkolenia jak m.in. nieumiejętność przygotowania pozycji, braki w wyszkoleniu operacyjnym kadry dowódczej, ale też zwraca uwagę na awangardowe rozwiązania m.in. naukę pływania żołnierzy. Sporym zaskoczeniem dla mnie jest informacja o braku źródłowego potwierdzenia sposobu wydzielania tyralierów wskazanego przez Mierosławskiego. W połączeniu ze wspomnieniami oficerów biorących udział w wojnie, którzy pisali o stosowaniu starego sposobu formowania osłony tyralierskiej, może to stanowić asumpt do poddania w wątpliwość twierdzeń Mierosławskiego, tym bardziej, że nie są one wolne od innych błędów.

Kolejny rozdział poświęcony został służbie garnizonowej – zarówno od strony formalnej jak i praktycznej. Od strony formalne omówiono regulaminy oraz instrukcje i przepisy służbowe. Od strony praktycznej przedstawiono ich faktyczne zastosowanie na podstawie „Rozkazów Dziennych” Naczelnego Wodza. W rozdziale tym autor pokusił się także o przedstawienie problematyki zakwaterowania sił zbrojnych, a także budownictwa wojskowego.

Ostatni rozdział prezentuje problematykę prawodawstwa wojskowego. W rozdziale tym przedstawiono również zasady funkcjonowania sądownictwa wojskowego oraz ogromny wpływ Konstantego na proces orzekania. Omówiono również kodeksy postępowania oraz prawa materialnego. Autor przytoczył liczne przykłady przewinień dyscyplinarnych i karnych popełnianych zarówno przez oficerów jak i niższe szarże. W rozdziale tym zawarto również problematykę morale oraz nagród dla żołnierzy i oficerów.

Cennym uzupełnieniem pracy są liczne aneksy na jej końcu. Przedstawiają one schematy organizacyjne oraz regulaminowe szyki baonu, brygady oraz dywizji. W formie tabeli przedstawiono również dowódców pułków wszystkich rodzajów broni oraz służb.

Nie dostrzegłem żadnych błędów edytorskich. Książkę czyta się bardzo dobrze, za co, biorąc pod uwagę temat monografii, należy autorowi podziękować. Nie jest to oczywiście lektura „do poduchy”, ale dołożono wszelkich starań aby była ona dla czytelnika jak najmilsza.

Troszkę żałuję, że prof. Trąbski nie pokusił się o przedstawienie w analogiczny sposób, oczywiście w odpowiednio mniejszym zakresie, wyszkolenia i dyscypliny Korpusu Litewskiego. Mam nadzieję, że niedługo Maciej Trąbski uraczy nas taką pozycją.

Podsumowując, książka świetna i absolutnie niezbędną każdemu miłośnikowi historii wojskowości.

Moja ocena 6/6

Książka dostępna w sprzedaży u Wydawcy oraz w księgarni internetowej fortgier.pl

http://fortgier.pl/p/31/23210/armia-wielkiego-ksiecia-konstantego-wiek-xix-ksiazki-ksiazki-historyczne.html

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s