Geoffrey Wawro WOJNA AUSTRIACKO-PRUSKA 1866

Pod koniec 2014 roku oświęcimski Wydawca Napoleon V zgotował Czytelnikom prawdziwą ucztę, prezentując pracę amerykańskiego uczonego o ostatnim niemieckim konflikcie zbrojnym. Wojna ta znana również, szczególnie w krajach niemieckich, jako „wojna niemiecka” lub bardziej powszechnie jako „wojna sześciotygodniowa” stanowiła podstawową „cegiełkę” w procesie zjednoczenia Niemiec w państwo federalne. Jest to książka przede wszystkim o aspektach strategicznych tej wojny. Mimo że najważniejsza bitwa – pod Sadową – opisana została na ponad 60 stronach, to jednak tylko pośrednio prezentowana jest taktyka. Jest to jedyna na rynku praca ogólna o wojnie. W bieżącym stuleciu wojnie tej poświęcono w naszej literaturze raptem dwie pozycje rodzimych autorów – słabą popularnonaukową monografię bitwy pod Sadową wydaną w ramach serii Historyczne Bitwy oraz pracę (eseje) Marcina Suchackiego skupiającą się na m.in. dwóch bitwach z tej wojny i udziale w niej Polaków. W żadnym wypadku ta druga praca nie wyczerpuje tematu przedstawionych w niej bitew (Custoza i Nachod).

Publikacja liczy sobie 332 strony na papierze dobrej jakości. Zawiera 18 ilustracji i 26 map. Mapy, niestety, choć pozwalają jako tako orientować się w przebiegu strać, są jednak maksymalnie przeciętne. Pozostaje nam tylko żałować, że Darek nie wynegocjował jakiś zmian na lepsze w tym zakresie. Całość została podzielona na „Podziękowania”, wstęp i 11 rozdziałów.

Rozdział pierwszy poświęcony został omówieniu strategii i taktyki tuż przed wojną. Jest w nim wiele o strategii czy sztuce operacyjnej, ale niewiele o taktyce. Z aspektów taktycznych dużo miejsca prof. Wawro przeznaczył na przedstawienie pruskie taktyki „schnellfeuer”. Bardzo niewiele uwagi zwrócono na taktykę kolumn batalionowych, stosowaną przez wojska habsburskie. Ogranicza się jedynie do wskazania jej genezy. Zdecydowanie bardziej rozbudowana jest prezentacja założeń strategicznych i operacyjnych obu adwersarzy. Jednak i w tym opisie wątpliwości budzi opis operacyjnej doktryny Moltkego, który miałby porzucić koncepcje napoleońskie przewagi bitwy z położenia środkowego. Ciekawa też jest prezentacja najważniejszych osób z kierownictwa wojennego austriackiego, w tym cesarza Franciszka Józefa.

Rozdział drugi przedstawia genezę wojny. To przede wszystkim opis politycznych dążeń Prus, szczególnie za Bismarcka, do zyskania absolutnej hegemonii w Niemczech. Wiele słów poświęcono także kwestii Włoch i dążeniom dynastii sabaudzkiej do zjednoczenia całego kraju pod swoja władzą. Równie wiele napisano o nieudolności austriackich ministrów spraw zagranicznych.

Rozdział trzeci to opis planów wojennych i przebiegu mobilizacji. Na szczególną uwagę zasługuje szybkość pruskiej koncentracji w stosunku do austriackiej. Także niebagatelny wpływ na przebieg wojny miały plany obu stron. Widać tu różnicę w sposobie planowania nie tylko na szczeblu strategicznym, ale też operacyjnym. Szczególnie u Austriaków widoczne jest rózne podejście do kwestii planowania wojennego. Inaczej we Włoszech a inaczej w Czechach.

Kolejny rozdział to włoskie przystąpienie do wojny. W tej części pracy autor także opisał włoską mobilizację oraz problemy z rozmieszczeniem wojsk, rywalizację dowódców, wreszcie zupełny brak planu. Z drugiej strony zaprezentowano habsburskie przygotowania i koncepcję obrony Wenecji.

Piąty rozdział to bitwa pod Custozą wraz z przebiegiem działań ją poprzedzających. Opis bitwy co do zasady klarowny. Jedyna wpadka to ocena szarży Rodakowskiego. Z jednej strony autor gani pułkownika, z drugiej wskazuje na bardzo pozytywne efekty tego ataku, choć okupione znacznymi stratami. W rozdziale tym opisano także bezczynność austriackiego dowództwa po pobiciu Włochów.

Następne pięć rozdziałów to opis kampanii w Czechach. Marsz pruskiej Armii Łaby oraz 1 Armii na Saksonię i Czechy. Forsowanie przez 2 Armię Sudetów. Niezdecydowanie Benedeka, które doprowadziło do porażek Armii Izery pod Podolem, a VI Korpusu pod Nachodem (choć tu znaczną cegiełkę dołożył jego dowódca gen. Ramming – tu też błąd merytoryczny w opisie – pod Nachodem nie zginął żaden pruski dowódca brygady), wreszcie kadmosowe zwycięstwo pod Trutnovem. Kolejno przedstawiono fatalne dowodzenie Benedeka i kolejne porażki Armii Północnej które doprowadziły do Sadowy. Opis decydującej bitwy świetny, wcześniejszych dość pobieżny. Autor zwraca  uwagę przede wszystkim na najistotniejsze wydarzenia, mające wpływ na przebieg tych mniejszych bitew.

Ostatni rozdział to opis krótkiej kampanii na Morawach, nadejście części wojsk Albrechta z Włoch, zawieszenie broni i warunki pokoju. Dość dobra analiza wpływu wojny na taktykę przed wszystkim. Tu autor nie uniknął wpadki dotyczącej artylerii. Przede wszystkim nie można uznać, że austriacka zdecydowanie górowała nad pruską. Ta formacja w obu armiach miała swoje zalety, jak też wady. Pruska artyleria posiadała obok dział gładkolufowych odprzodowych także działa gwintowane odtylcowe (2/3 liczby dział). Austriacka obok znacznej liczby dział gładkolufowych odprzodowych (30% arsenału), dysponowało dużą liczbą dział gwintowanych odprzodowych systemu Lenka oraz pewną ilością cieżkich armat systemu Warburga ładowanych odtylcowo. Prusacy tworzyli jednolite bateria a Austriacy mieszane, co przy szybkim wyczerpywaniu się amunicji powodowało, iż część pruskiej artylerii musiała odchodzić na tyły. Poza tym okazało się w trakcie wojny, że pruskie baterie są mniej ruchliwe niż austriackie.

Tłumaczenie i redakcja na wysokim poziomie. Jednym zastrzeżeniem jest tłumaczenie niemieckiego „Kesselschlacht” jako „bitwy kieszeniowej”. Bardziej odpowiednie byłoby „bitwa okrążająca” albo „bitwa z manewrem okrążającym”.

Praca bardzo wartościowa, najlepsza na naszym rynku o tej wojnie. Zdecydowanie polecam.

Książkę można kupić w „Fortgier.pl”

http://fortgier.pl/p/31/23947/wojna-austriacko-pruska-wiek-xix-ksiazki-ksiazki-historyczne.html

Moja ocena: 5,5/6

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s